29.06.2023

Praca w niedzielę i święta w Szwajcarii – kiedy jest dozwolona i jak jest wynagradzana?

W Szwajcarii niedziela nie jest po prostu kolejnym dniem w grafiku. Przepisy dotyczące pracy w tym czasie są bardziej restrykcyjne niż w przypadku zwykłego dnia roboczego. Jednocześnie istnieje wiele wyjątków, dlatego w gastronomii, hotelarstwie, opiece czy innych branżach praca w niedzielę może być normalnym elementem grafiku.

Ale czy pracodawca może po prostu wpisać Cię do grafiku na niedzielę? Czy za każdą taką zmianę należy się 50% dodatku? A co z 1 sierpnia i świętami kantonalnymi?

Odpowiedź nie zawsze jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Szwajcarskie przepisy rozróżniają między innymi tymczasową i regularną pracą w niedzielę, a zasady dotyczące wynagrodzenia za święta mogą zależeć także od rodzaju umowy i obowiązującego GAV.

Czy w Szwajcarii można pracować w niedzielę?

Podstawowa zasada wynika z art. 18 szwajcarskiej ustawy o pracy (Arbeitsgesetz, ArG): praca w niedzielę jest zasadniczo zabroniona.

Za niedzielę w rozumieniu tych przepisów uznaje się okres od soboty od godziny 23:00 do niedzieli do godziny 23:00. Okres ten może zostać przesunięty o maksymalnie godzinę, jeżeli zostaną spełnione warunki określone w przepisach.

Nie oznacza to jednak, że w Szwajcarii w każdą niedzielę wszystkie restauracje, hotele, szpitale czy inne przedsiębiorstwa muszą być zamknięte. Prawo przewiduje liczne wyjątki.

Kiedy praca w niedzielę jest dozwolona?

Praca w niedzielę może być dopuszczona na podstawie wyjątków przewidzianych w Arbeitsgesetz oraz w rozporządzeniach wykonawczych.

W przypadku działalności objętych obowiązkiem uzyskania zezwolenia praca niedzielna wymaga odpowiedniej zgody. SECO wskazuje jednak również na przedsiębiorstwa, dla których szczególne przepisy ArGV 2 przewidują możliwość pracy nocnej lub niedzielnej bez indywidualnego zezwolenia. Wśród przykładów wymieniane są m.in. niektóre kioski, piekarnie, campingi czy przedsiębiorstwa zapewniające nieprzerwane funkcjonowanie.

Dlatego zdanie „w Szwajcarii nie wolno pracować w niedzielę” byłoby zbyt dużym uproszczeniem.

Prawidłowa odpowiedź brzmi: praca w niedzielę jest zasadniczo zakazana, ale przepisy przewidują określone wyjątki.

Czy pracodawca może wymagać pracy w niedzielę?

To zależy przede wszystkim od rodzaju pracy i podstawy prawnej, na której niedzielna praca jest wykonywana.

Art. 19 ArG przewiduje, że wyjątki od zakazu pracy w niedzielę wymagają odpowiedniego uzasadnienia i w zależności od rodzaju pracy zezwolenia. W przypadku stałej lub regularnie powtarzającej się pracy w niedzielę musi istnieć jej niezbędność z powodów technicznych lub ekonomicznych, natomiast przy pracy tymczasowej wymagane jest wykazanie pilnej potrzeby.

Co ważne, w przypadku pracy niedzielnej objętej art. 19 ArG pracodawca nie może po prostu skierować pracownika do pracy w niedzielę bez jego zgody, jeżeli przepisy wymagają takiej zgody.

Sama zgoda pracownika nie wystarcza jednak do zalegalizowania pracy niedzielnej – musi istnieć również odpowiednia podstawa prawna pozwalająca na jej wykonywanie. Dlatego jeśli w Twoim grafiku regularnie pojawiają się niedziele, warto sprawdzić nie tylko samą umowę, ale również przepisy dotyczące konkretnej branży oraz ewentualny GAV.

Praca w święta w Szwajcarii – czy można pracować?

Święta w Szwajcarii są nieco bardziej skomplikowane niż w Polsce. Nie istnieje jedna, ogólnokrajowa lista dni wolnych od pracy obowiązująca w identyczny sposób we wszystkich kantonach.

Które święta są traktowane jak niedziela?

Jedynym świętem federalnym w Szwajcarii jest 1 sierpnia – Święto Narodowe Szwajcarii (Bundesfeiertag).

Zgodnie z art. 20a ArG dzień ten traktowany pod względem przepisów dotyczących pracy jak niedziela. Kantony mogą natomiast zrównać z niedzielą maksymalnie osiem dodatkowych świąt w roku. W efekcie lista świąt uznawanych w ten sposób może różnić się między kantonami.

1 sierpnia – święto w całej Szwajcarii

1 sierpnia ma szczególny status. Jest to jedyne święto federalne, a przepisy prawa pracy traktują je jak niedzielę. Oznacza to, że zasadniczo obowiązują wobec niego te same ograniczenia dotyczące zatrudniania pracowników co w przypadku pracy niedzielnej.

Istnieje jednak ważny szczegół dotyczący wynagrodzenia: 1 sierpnia jest jedynym świętem, za które również pracownik wynagradzany godzinowo ma ustawowo zagwarantowaną wypłatę, jeżeli spełnione są warunki przewidziane przepisami. W przypadku innych świąt zasady wypłaty wynagrodzenia mogą wynikać z umowy lub GAV.

Święta różnią się w zależności od kantonu

Kantony mogą zrównać z niedzielą maksymalnie osiem dodatkowych świąt w roku. Dlatego święto będące dniem wolnym w jednym kantonie nie musi mieć dokładnie takiego samego statusu w innym.

To ważne dla osób, które zmieniają miejsce pracy.

Jeżeli pracujesz w Bernie, Lucernie, Zurychu czy innym kantonie, nie zakładaj, że kalendarz świąt będzie identyczny jak w poprzednim miejscu zatrudnienia.

Dni wolne od pracy, które mają status niedziel (niem. Den Sonntagen gleichgestellte Feiertage)

Święto narodowe w Szwajcarii jest, póki co jedynym dniem wolnym od pracy, który został ustanowiony w prawie ogólnokrajowym. Kantony mają jednak pewne pole do manewru. Każdy z nich może ustanowić na swoim terenie (oprócz 1 sierpnia) do ośmiu dni wolnych od pracy, które z punktu widzenia prawa będą traktowane jako niedziele. Zasadniczo praca w takie dni jest zabroniona. Jeśli jednak już pracować trzeba, potrzebne jest do tego stosowne pozwolenie. Prawo przewiduje szereg wyjątków, do których m.in. zalicza się gastronomia czy rolnictwo.

Wskazówka: Jeśli jako pracownik musisz pracować w niedzielę lub święto, Twój pracodawca powinien na Twoje życzenie zapewnić Ci czas potrzebny do wzięcia udziału w uroczystościach religijnych.

Dni wolne od pracy, które nie mają statusu niedzieli (niem. Den Sonntagen nicht gleichgestellte Feiertage)

Kantony oraz gminy mogą dodatkowo do wcześniej wspomnianych ośmiu dni wolnych od pracy uchwalić kolejne święta. Z punktu widzenia federalnego prawa pracy są one traktowane jak dni robocze. Mogą jednak podlegać dodatkowym ograniczeniom wynikającym z kantonalnych lub gminnych przepisów dotyczących dni odpoczynku. W tym przypadku zastosowanie znajdują gminne przepisy dotyczące spoczynku.

Wskazówka: Kantony mogą ustanawiać dni wolne od pracy tylko dla wybranych gmin!

Dni wolne od pracy uwarunkowane religijnie

Niektóre religie mają swoje własne święta, które nie pokrywają się ze świętami religijnymi w danym kantonie. Jeśli przynależysz do takiej religii, również masz prawo do ich obchodzenia. W takim wypadku musisz o tym powiadomić pracodawcę na co najmniej trzy dni przed danym świętem. Taki dzień wolny co do zasady nie jest płatny. Pracodawca może zarządzić odpracowanie utraconego czasu pracy.

Ile wynosi dodatek za pracę w niedzielę w Szwajcarii?

To prawdopodobnie najważniejsza informacja dla pracownika. Nie każda praca w niedzielę oznacza automatycznie 50% dodatku.

Decydujące znaczenie ma to, czy jest to praca tymczasowa, czy stała albo regularnie powtarzająca się praca niedzielna.

Tymczasowa praca w niedzielę – kiedy przysługuje 50% dodatku?

Zgodnie z art. 19 ust. 3 ArG pracownik wykonujący tymczasową pracę w niedzielę ma prawo do dodatku do wynagrodzenia w wysokości 50%.

Co do zasady tymczasową pracę niedzielną stanowi praca wykonywana w maksymalnie 6 niedzielach w roku, przy czym przepisy przewidują również szczególną sytuację czasowo ograniczonego zatrudnienia do 3 miesięcy o jednorazowym charakterze.

Co ważne, dodatek ten przysługuje dodatkowo do odpoczynku zastępczego, a nie zamiast niego.

Regularna praca w niedzielę – czy również dostaniesz 50%?

Tutaj sytuacja wygląda inaczej.

Jeżeli pracownik wykonuje pracę w niedzielę więcej niż sześć razy w roku, jest ona według ArGV 1 traktowana jako stała lub regularnie powtarzająca się praca niedzielna.

W takim przypadku ustawowy 50-procentowy dodatek z art. 19 ust. 3 ArG zasadniczo nie przysługuje. Nadal jednak obowiązują przepisy dotyczące odpoczynku i pracy niedzielnej.

To szczególnie ważne dla osób pracujących w branżach, w których niedziela jest stałym elementem grafiku.

A jeśli dopiero w trakcie roku okazuje się, że pracujesz więcej niedziel?

Przepisy przewidują również taką sytuację.

Jeżeli początkowo zakładano, że praca niedzielna będzie miała charakter tymczasowy, ale w trakcie roku okazuje się, że pracownik będzie pracował w więcej niż sześć niedziel, 50% dodatek pozostaje należny za pierwsze sześć niedziel, oczywiście z uwzględnieniem ustawowych zasad.

Ile niedziel można pracować w Szwajcarii?

Na to pytanie nie ma jednej liczby, którą można zastosować do wszystkich pracowników.

Sześć niedziel w roku to granica istotna przede wszystkim dla rozróżnienia między tymczasową a stałą lub regularnie powtarzającą się pracą niedzielną. Nie oznacza ona maksymalnej liczby niedziel, które pracownik może w ogóle przepracować w ciągu roku.

W przypadku regularnej pracy niedzielnej obowiązują dodatkowe zasady dotyczące odpoczynku.

W przypadku regularnej pracy niedzielnej szczegółowe zasady dotyczące liczby wolnych niedziel zależą również od stosowanych przepisów branżowych. Przykładowo SECO przewiduje dla niektórych rodzajów działalności minimum 12 wolnych niedziel w roku.

Dodatkowo, jeżeli praca jest wykonywana w niedzielę, pracownik co do zasady nie może być zatrudniany przez więcej niż sześć kolejnych dni.

Czy umowa lub GAV może przewidywać wyższy dodatek?

Tak. Ustawowe przepisy określają minimalne zasady ochrony pracowników, natomiast umowa o pracę, GAV lub inne obowiązujące regulacje mogą przewidywać korzystniejsze warunki.

Dlatego przed podjęciem pracy warto sprawdzić:

umowę o pracę,
obowiązujący GAV,
ewentualny NAV,
regulamin przedsiębiorstwa.

Praca w niedzielę a dzień wolny – jaki odpoczynek przysługuje?

50% dodatku to nie jedyna kwestia. Pracownik wykonujący pracę niedzielną musi również otrzymać odpowiedni odpoczynek zastępczy (Ersatzruhe).

Praca w niedzielę do 5 godzin

Jeżeli niedzielna praca trwa maksymalnie pięć godzin, należy ją skompensować czasem wolnym w stosunku 1:1.

SECO wskazuje, że taka rekompensata powinna nastąpić w ciągu czterech tygodni.

Praca w niedzielę dłużej niż 5 godzin

Jeżeli praca niedzielna trwa ponad pięć godzin, pracownikowi należy zapewnić dzień odpoczynku zastępczego.

Musi on przypadać w tygodniu poprzedzającym lub następującym po niedzielnej pracy, bezpośrednio po wymaganym odpoczynku dobowym.

Sam odpoczynek zastępczy obejmuje co najmniej 24 kolejne godziny. W połączeniu z odpoczynkiem dobowym daje to 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku.

Czy w święto można pracować w Szwajcarii?

Jeżeli dane święto jest zrównane z niedzielą, obowiązują zasadniczo te same ograniczenia dotyczące pracy jak w niedzielę. Pracodawca może jednak korzystać z wyjątków przewidzianych dla pracy niedzielnej.

Czy za pracę w święto należy się dodatkowe wynagrodzenie?

Jeżeli święto jest zrównane z niedzielą, jego praca podlega zasadom dotyczącym pracy niedzielnej. Oznacza to, że przy tymczasowej pracy niedzielnej w rozumieniu przepisów może pojawić się również 50-procentowy dodatek. Święta zrównane z niedzielą są bowiem wliczane do limitu sześciu dni przy kwalifikowaniu pracy jako tymczasowej.

Jednocześnie trzeba oddzielić wynagrodzenie za pracę w święto od kwestii wynagrodzenia za dzień, w którym pracownik nie pracuje z powodu święta.

Co w przypadku pracownika otrzymującego pensję miesięczną?

SECO wskazuje, że w przypadku pracowników otrzymujących wynagrodzenie miesięczne ustawowo uznane święto przypadające na dzień, w którym pracownik normalnie pracowałby, nie powoduje obniżenia miesięcznego wynagrodzenia. Niewykonana z tego powodu praca nie musi być odpracowywana.

A pracownik godzinowy?

W przypadku wynagrodzenia godzinowego sytuacja może być inna.

SECO wskazuje, że poza 1 sierpnia prawo do wynagrodzenia za święto może wynikać z umowy o pracę lub GAV.

Co dzieje się z czasem pracy w tygodniu, w którym wypada święto?

Jeżeli święto zrównane z niedzielą wypada w dzień, w którym pracownik normalnie miałby pracować, tygodniowy maksymalny czas pracy ulega odpowiedniemu skróceniu.

SECO podkreśla, że takiego czasu pracy nie można po prostu „odrobić” w innym dniu tygodnia.

Czy za pracę w święto zawsze jest 50% dodatku?

Nie można przyjąć takiej zasady dla każdej sytuacji.

Trzeba sprawdzić:

czy dane święto jest zrównane z niedzielą,
czy praca ma charakter tymczasowy czy regularny,
jakie przepisy obowiązują w danej branży,
co przewiduje umowa lub GAV.

Praca w niedzielę w różnych branżach – czy zasady są takie same?

Nie. I to jest jeden z powodów, dla których przy pytaniach o niedzielną pracę nie wystarczy sama informacja o dniu tygodnia.

Gastronomia i hotelarstwo

W gastronomii i hotelarstwie praca w weekendy jest częścią funkcjonowania wielu przedsiębiorstw. Dlatego dla tych branż istnieją szczególne regulacje dotyczące czasu pracy.

Jeżeli pracujesz w restauracji, hotelu czy podobnym przedsiębiorstwie, sprawdź, jakie przepisy szczególne dotyczą Twojego przedsiębiorstwa oraz czy obowiązuje Cię odpowiedni GAV.

Rolnictwo

W przypadku rolnictwa trzeba zachować szczególną ostrożność.

Nie każdy pracownik gospodarstwa podlega przepisom Arbeitsgesetz dokładnie w taki sam sposób jak osoba zatrudniona np. w biurze, hotelu czy przedsiębiorstwie przemysłowym.

Dlatego przy pracy na gospodarstwie warto sprawdzić zakres zastosowania konkretnych przepisów oraz obowiązujący kantonalny lub branżowy NAV/GAV, zamiast automatycznie stosować zasady dotyczące wszystkich pracowników objętych ArG.

Opieka i placówki medyczne

W opiece i ochronie zdrowia niedzielna praca jest często związana z koniecznością zapewnienia ciągłości usług.

SECO przewiduje dla określonych placówek szczególne zasady. Przykładowo niektóre placówki medyczne są zwolnione z obowiązku uzyskania indywidualnego zezwolenia na pracę niedzielną, ale nie oznacza to zwolnienia z pozostałych przepisów dotyczących czasu pracy i odpoczynku.

Praca w niedzielę przez pracownika agencji – co warto sprawdzić?

Jeżeli wyjeżdżasz do Szwajcarii za pośrednictwem agencji, przed rozpoczęciem pracy sprawdź przede wszystkim:

czy praca w niedzielę jest przewidziana,
jak często będziesz pracować w niedziele,
czy obowiązuje Cię konkretny GAV,
czy przewidziano dodatki,
jak rozliczany jest odpoczynek zastępczy,
czy wynagrodzenie jest miesięczne czy godzinowe,
jakie zasady obowiązują w przypadku świąt.

Najczęstsze pytania o pracę w niedzielę i święta w Szwajcarii

Czy w Szwajcarii można pracować w niedzielę?

Tak, ale tylko w przypadkach dopuszczonych przez przepisy. Zasadą jest zakaz pracy od soboty 23:00 do niedzieli 23:00, jednak istnieją wyjątki przewidziane m.in. dla określonych rodzajów działalności.

Czy pracodawca może kazać mi pracować w niedzielę?

W przypadkach objętych art. 19 ArG pracodawca nie może skierować pracownika do pracy niedzielnej bez jego zgody. Jednocześnie praca musi mieć podstawę prawną pozwalającą na jej wykonywanie.

Czy za pracę w niedzielę jest 50% dodatku?

Za tymczasową pracę w niedzielę – tak, jeśli spełnione są ustawowe warunki. Przy stałej lub regularnie powtarzającej się pracy niedzielnej ustawowy 50-procentowy dodatek zasadniczo nie przysługuje.

Czy za każdą niedzielę należy się 50% dodatku?

Nie. Granica sześciu niedziel w roku, wraz z ustawowymi świętami zrównanymi z niedzielą, służy do rozróżnienia pracy tymczasowej od stałej lub regularnej.

Czy za pracę w niedzielę należy się dzień wolny?

Tak, praca niedzielna podlega zasadom odpoczynku zastępczego. Przy pracy do pięciu godzin stosuje się czas wolny 1:1, a przy pracy dłuższej niż pięć godzin należy zapewnić dzień odpoczynku zastępczego zgodnie z przepisami.

Czy 1 sierpnia jest dniem wolnym od pracy?

1 sierpnia jest jedynym świętem federalnym Szwajcarii i pod względem prawa pracy jest zrównany z niedzielą. Istnieją jednak wyjątki umożliwiające pracę w tym dniu.

Czy święta są takie same we wszystkich kantonach?

Nie. Kantony mogą zrównać z niedzielą maksymalnie osiem dodatkowych świąt, dlatego ich lista może się różnić w zależności od kantonu.

Czy za pracę w święto zawsze jest 50% dodatku?

Nie. Jeżeli święto jest zrównane z niedzielą, zastosowanie mają zasady dotyczące pracy niedzielnej. 50% dodatek dotyczy tymczasowej pracy niedzielnej spełniającej ustawowe warunki, a nie automatycznie każdej pracy w każdym święto.

Czy pracownik godzinowy otrzymuje wynagrodzenie za święto?

Zależy to od rodzaju święta oraz podstawy prawnej. Poza 1 sierpnia wynagrodzenie za święto dla pracownika godzinowego może wynikać z umowy lub GAV. 1 sierpnia ma szczególny status jako jedyne święto federalne.

Ile niedziel można pracować w Szwajcarii?

Nie ma jednej liczby, która oznaczałaby, że po jej przekroczeniu każda niedzielna praca staje się nielegalna. Przepisy rozróżniają pracę tymczasową i regularną, a poszczególne branże mogą korzystać z wyjątków. Niezależnie od tego muszą być przestrzegane zasady odpoczynku.

Podsumowanie

Praca w niedzielę i święta w Szwajcarii jest możliwa, ale nie jest traktowana tak samo w każdej sytuacji.

Najważniejsze, co warto zapamiętać:

niedziela jest zasadniczo dniem odpoczynku,
praca w niedzielę jest dopuszczalna w określonych przypadkach,
tymczasowa praca niedzielna może oznaczać 50% dodatku,
50% dodatku nie należy automatycznie doliczać do każdej regularnej niedzielnej zmiany,
za pracę w niedzielę przysługuje również odpowiedni odpoczynek zastępczy,
1 sierpnia jest jedynym świętem federalnym i jest traktowany jak niedziela,
pozostałe święta zależą w dużej mierze od przepisów kantonalnych,
przy wynagrodzeniu za święta znaczenie ma również to, czy pracujesz na pensji miesięcznej czy stawce godzinowej,
umowa o pracę i GAV mogą przewidywać korzystniejsze warunki niż ustawowe minimum.

Jeżeli więc dostajesz grafik obejmujący niedziele i święta, nie patrz wyłącznie na wysokość stawki godzinowej. Sprawdź także częstotliwość niedzielnych zmian, charakter pracy, zasady odpoczynku, status świąt oraz zapisy umowy i GAV.

Właśnie te szczegóły decydują o tym, jakie prawa i jakie wynagrodzenie faktycznie Ci przysługują.

Szukasz legalnej pracy w Szwajcarii?

Wybierz sprawdzone rozwiązanie. Pomagamy Polakom:

znaleźć legalną pracę,
przejść przez formalności,
bezpiecznie rozpocząć zatrudnienie u pewnego pracodawcy w Szwajcarii.

Sprawdź aktualne oferty pracy [KLIKNIJ TUTAJ] i aplikuj już teraz!

Źródła: seco.admin.ch, fedlex.admin.ch,

Stan: 29.09.2026